Η γενιά των voucher

 

Προσπαθώ να θυμηθώ την εποχή που η καθημερινότητά μας δεν ήταν εξαρτημένη από επιδόματα και vouchers, που οι καλοκαιρινές διακοπές ήταν δεδομένες και προγραμματίζονταν πριν καν ξεκινήσει το καλοκαίρι. Τότε που η μετάβαση σε έναν προορισμό δεν κόστιζε όσο δύο μηνιάτικα και το φαγητό δεν χρεώνονταν σαν χρυσάφι.

Ανάλογα με τις δυνατότητες της κάθε οικογένειας, οι διακοπές ήταν η επιβράβευση της χρονιάς, ο ξέγνοιαστος χρόνος μακριά από τη φασαρία της πόλης, δίπλα στη θάλασσα , να σε νανουρίζει ο ήχος των κυμάτων και να σε δροσίζει η αύρα της θάλασσας.

Ποιος να το φανταζόταν ότι θα έφτανε η εποχή που οι διακοπές θα αποτελούσαν πολυτέλεια. Έτσι ακριβώς, γιατί σαν πολυτέλεια κοστίζουν κι ας μην παρέχουν πάντα τις καλύτερες προϋποθέσεις. Ακόμη και στον πιο κοντινό προορισμό οι οικονομίες της χρονιάς δεν αρκούν να σου προσφέρουν λίγες μέρες στον ήλιο. Αν υπάρχουν οικονομίες βέβαια. Πέρασε ένας χειμώνας όπου το ρεύμα και η θέρμανση πληρώθηκε σαν χρυσάφι. Κάποτε ξεχνούσαμε το φως αναμμένο  ή το αφήναμε επίτηδες για να μην μπουν κλέφτες. Η μέση οικογένεια είναι εξουθενωμένη από τα έξοδα της χρονιάς που πέρασε και ο χειμώνας που θα ρθει δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για αποδράσεις.

Τα ταξιδιωτικά πακέτα των τουριστικών πρακτορείων αποτελούν μία λύση για πολλούς που δεν θέλουν να στερηθούν τις διακοπές τους και λαχταρούν να επισκεφθούν το αγαπημένο τους νησί ή μία παραλία. Διαφορετικά, οι μονοήμερες αποδράσεις και οι πισίνες προσφέρουν μία ανάσα δροσιάς.

Μία νέα γενιά μεγαλώνει με αβεβαιότητα, τι να σπουδάσει, που θα εργαστεί, να φύγει στο εξωτερικό ή να μείνει στη χώρα της, πως θα κάνει οικογένεια, πως θα ζήσει ανεξάρτητη, μήπως να παραμείνει στο πατρικό της, τι επιδόματα δικαιούται, τι να στερηθεί και τι να απολαύσει. Όσοι νέοι δεν έχουν την τύχη να προέρχονται από ευκατάστατες οικογένειες θα οδηγηθούν σε δύο ή τρεις εργασίες, με μαύρη εργασία ή part time απασχόληση για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους, να πληρώσουν το ενοίκιο κι αν περισσέψει να βγουν για ένα ποτό και να πάρουν ένα καινούριο ρούχο. Άλλοι μετράνε τις δεκάρες κι άλλοι τις μέρες που θα έρθει το καινούριο iphone.  Ένα κοινωνικό χάσμα που ολοένα και μεγαλώνει κι αναρωτιέμαι που θα φτάσει κι αν θα μπορέσει κάποιος να το σταματήσει μέσα στη δίνη της εποχής που ευνοεί τις ανισότητες. Κάθε είδους. Για την ώρα ας βολευτούμε με το gov.gr κι ότι μας παρέχει…

Καλώς ήρθες Αύγουστε!

 

Κάποιοι ψάχνουν λόγο να γκρινιάζουν, ενώ το καλοκαίρι ξετυλίγεται. Τους ενοχλεί η ζέστη, ψάχνουν τρόπο να δροσιστούν, αφού δεν μπορούν να βρεθούν δίπλα στη θάλασσα. Τους ενοχλούν όμως και τα καλοκαιρινά μπουρίνια. Πάλι βρέχει… Τους ενοχλούν οι μύγες, τα κουνούπια, ο ιδρώτας που κυλά πάνω τους, φτύνουν τα ενοχλητικά κουκούτσια από το καρπούζι και διαμαρτύρονται για τη φασαρία του πλήθους.

Κι υπάρχουν κι αυτοί που απλά περιμένουν τον Αύγουστο. Τον ευλογημένο μήνα, της Παναγιάς. Τον μήνα που μας χαρίζει την πιο όμορφη πανσέληνο, να σιγοτραγουδήσουν αργά και να φωτογραφήσουν το ολόγιομο φεγγάρι. Πες τους ρομαντικούς, πες τους ονειροπόλους, είναι κι αυτοί άνθρωποι με ένα σωρό έγνοιες, κι όμως δεν γκρινιάζουν απλά αναζητούν τα όμορφα πράγματα μέσα στην ασχήμια αυτού του κόσμου. Εκτιμούν αυτά που τους χαρίζει η ζωή απλόχερα κάθε μέρα, κι απλά προσμένουν για το καλύτερο, όπως όλοι μας.

Γι’ αυτόν έχουν γραφτεί τραγούδια, στίχοι και μελωδίες . Τον μήνα που σηματοδοτεί τη λήξη του καλοκαιριού, τον Αύγουστο. Γεμάτος χαρές και πανηγύρια, ταξίδια και συναντήσεις, ηλιοβασιλέματα γεμάτα χρώματα και βραδινά αεράκια που χαϊδεύουν απαλά τις αισθήσεις.

Αυτός που θέλει να γκρινιάζει θα βρει λόγο κι αφορμή κι αυτός που θέλει να χαμογελάει επίσης. Εγώ απλά υποκλίνομαι  σ’ αυτούς τους πεισματάρηδες που παλεύουν για τη ζωή τους γιατί απλά δε χορταίνουν να ζουν τον Αύγουστο, θέλουν κι άλλα καλοκαίρια, με ζέστη, με μπόρες, με ενοχλητικά έντομα και καρπούζια γεμάτα κουκούτσια.

Γιατί η ζωή δεν είναι εύκολη αλλά είναι γλυκιά σαν καλοκαιρινό φρούτο, κι όσα καλοκαίρια κι αν ζήσεις θες κι άλλα. Στη στεριά ή στη θάλασσα , δεν έχει σημασία.

Μακριά από τη μιζέρια λοιπόν…

Καλώς ήρθες Αύγουστε!

Ας κρατήσουν οι χοροί

Ελληνικό καλοκαίρι χωρίς πανηγύρι δε γίνεται. Μέρες που ζωντανεύουν τα χωριά, γεμίζουν κόσμο και λίγη από τη βαβούρα της πόλης. 

Το βράδυ βλέπεις φώτα στις αυλές και το πρωί τα παράθυρα ανοιχτά, να μπαίνει μέσα ο καθαρός αέρας και οι αχτίδες του ήλιου. 

Την έχουν ανάγκη αυτή τη ζωντάνια τα χωριά μας, καθώς όλο τον χειμώνα υπομένουν καρτερικά τις ηλιόλουστες μέρες του καλοκαιριού, να υποδεχτούν τους επισκέπτες και τους φιλοξενούμενους.

Σήμα κατατεθέν για κάθε χωριό το πανηγύρι. Είτε λόγω εορτής ενός από τους Αγίους της Εκκλησίας μας είτε λόγω ανταμώματος, και πολλές φορές με την παρότρυνση των τοπικών συλλόγων, τα χωριά ξυπνούν και αναδύουν ένα μεθυστικό άρωμα.

Στις γραφικές πλατείες, κάτω από τους γηραιούς πλατάνους, στα προαύλεια των σχολείων που κάποτε γέμιζαν με παιδικές φωνές και τα περισσότερα σήμερα απλά φυλάγουν κειμήλια του παρελθόντος, ακούς τους ήχους του κλαρίνου, μυρίζεις τον καπνό από τα σουβλάκια και γεύεσαι δροσερές μπύρες. Πιασμένοι χέρι χέρι οι άνθρωποι σέρνουν το χορό και χαμογελά η ψυχή τους. Επιτέλους ανταμώσαμε. Τα νέα της χρονιάς ξετυλίγονται κι οι θύμησες ζωντανεύουν. Πανηγύρι στο χωριό, μαζί με φίλους, συγγενείς κι ανθρώπους που αναζητούν λίγη διαφυγή από το χάος των πόλεων. Ας χορέψουμε λοιπόν, ας φάμε κι ας πιούμε. Ποιος ξέρει πότε θα ανταμώσουμε πάλι; 

Η επαρχία αναζητά τη χαμένη της ζωντάνια. Αυτήν την ζωντάνια που κάποτε πρόσφερε τις καλύτερες συνθήκες ζωής. Σήμερα, στέκεται βουβή μπροστά στην τάση για φυγή στις πόλεις όπου υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες για εργασία και διασκέδαση. 

Σαν το γλυκό του κουταλιού…

 

Σαν το γλυκό του κουταλιού… έτσι θα πρέπει να είναι κι η ζωή μας. Γλυκιά και γευστική, ευέλικτη, να προσαρμόζεται σε κάθε περίσταση. 

Το αγαπημένο μας γλυκό του κουταλιού, τι νοστιμιά… 

Ένα γλυκό του κουταλιού στο κρυστάλλινο πιατάκι και δίπλα ένας ελληνικός καφές, σερβιρισμένα  πάνω στο δίσκο με το σεμεδάκι κι από δίπλα το ποτήρι με το δροσερό νερό. Μια αντιπροσωπευτική ένδειξη της ελληνικής φιλοξενίας, μία χειρονομία αγάπης προς τον επισκέπτη, ένα καλωσόρισμα σε αγαπημένο μας πρόσωπο, ένα κέρασμα στην αυλή , κάτω από την κληματαριά, ή και στη βεράντα του σπιτιού. Στιγμές χαλάρωσης, γεμάτες καλοσύνη και ευγένεια. 

Το κεράσι και το σύκο, το νεραντζάκι και η κολοκύθα, το καρυδάτο, το πορτοκάλι, αλλά και πιο ιδιαίτερες γεύσεις,  όπως γλυκό του κουταλιού μανιτάρι,  ντομάτα, μελιτζανάκι, σταφύλι, περγαμόντο, φράουλα και κυδώνι. 

Ένας γλυκός πειρασμός για μικρούς και μεγάλους, που δύσκολα αντιστέκεσαι.  Αγκαλιάζουν με τη γλύκα τους κάθε γευστική επιλογή. Επάνω στο γιαούρτι, στο παγωτό, στην φρυγανιά, στο ψωμί, στα μπισκότα, στην γλυκιά πίτα μας, στα φρούτα, αποτελούν την καλύτερη επιλογή. 

Η ιστορία του ξεκίνησε πριν από εκατοντάδες χρόνια από την ανάγκη των νοικοκυρών να συντηρήσουν φρούτα και άλλους καρπούς για όλο το έτος. Άλλοτε τα αφυδάτωναν στον ήλιο, άλλοτε τα έκαναν μαρμελάδες ή  τα έβραζαν σε σιρόπι.

Με το πέρασμα των χρόνων, οι συνταγές και οι τεχνικές εξελίχθηκαν και το γλυκό του κουταλιού αναδείχθηκε σε βασικό στοιχείο της ελληνικής γαστρονομικής παράδοσης. 

Όλη η διαδικασία πριν από το βράσιμο, ο χρόνος και οι τρόποι βρασίματος, τα καρυκεύματα και τα μυρωδικά απογείωσαν τη φυσική νοστιμιά των ελληνικών φρούτων και δημιούργησαν ένα γευστικό κεφάλαιο στην ιστορία των γλυκών που αγαπήθηκαν ανά τον κόσμο.

Το καθένα κρύβει το δικό του μυστικό. Θέλει τέχνη για να το πετύχεις. Κυρίως, όμως, θέλει μεράκι και αγάπη. Καλή απόλαυση!

Δύσκολος αλλά πολυπόθητος θησαυρός τα γηρατειά

Δύσκολος αλλά πολυπόθητος θησαυρός τα γηρατειά. Από τη μια τα φοβάσαι και θες να παρατείνεις τη νεότητα κι από την άλλη θέλεις να προλάβεις να τα ζήσεις, να ξετυλίξεις το νήμα της ζωής ως το τέλος. Φοβάσαι μήπως σου το κόψουν πρόωρα, φοβάσαι όμως και τον χρόνο, γιατί δεν ξέρεις τι φορτίο θα σου φέρει κι αν θα αντέξεις να το κουβαλήσεις. Σάμπως δεν κουβάλησες φορτία τόσα χρόνια; Αμέτρητα, δυσβάσταχτα και βαριά.

Τα γηρατειά στο μυαλό των νέων ανθρώπων φαίνονται ως ο μεγάλος στόχος. «Να γεράσω ήσυχα και ήρεμα, λέμε, να χαρώ τα εγγονάκια μου, να δω τα παιδιά μου να προκόβουν, να ξεκουραστώ επιτέλους από το καθημερινό μεροκάματο. Να σηκώνομαι νωρίς το πρωί, να πίνω τον καφέ μου στο μπαλκόνι, να ποτίζω τα λουλούδια μου, ίσως να έχω και μία γάτα ή ένα σκύλο να μου κρατάει συντροφιά ή ένα καναρίνι να μου κελαηδά γλυκά, κι αν είμαι τυχερός δίπλα μου τον άνθρωπό μου, να αναπολούμε μαζί όλα όσα ζήσαμε και να νιώθουμε περήφανοι για όσα έχουμε καταφέρει.

Η ζωή είναι τόσο όμορφη και γλυκιά κι όσο περνούν τα χρόνια η ανάγκη για ζωή γίνεται όλο και πιο έντονη και η κάθε μέρα πολύτιμη. Αυτό που έχει σημασία είναι να ζεις αξιοπρεπώς ακόμη κι όταν ο χρόνος έχει αφήσει έντονα τα σημάδια πάνω σου. Να μπορείς να φροντίζεις τον εαυτό σου, να έχεις φαγητό, στέγη, την φροντίδα που χρειάζεσαι κι έναν άνθρωπο να σε νοιάζεται και να σε περιποιείται. Η μοναξιά είναι δύσκολη σε κάθε ηλικία. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ζει μόνος, κι όσοι επιλέγουν ή αναγκάζονται να το κάνουν, πληρώνουν το τίμημα αυτής της ελευθερίας.

Οι άνθρωποι γερνούν, αλλάζουν, φθείρονται και κάποια στιγμή γίνονται  ανήμποροι. Φοβούνται την εγκατάλειψη από τους δικούς τους ανθρώπους, αλλά δεν θέλουν να γίνονται βάρος, έχουν αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό. Παλεύουν καθημερινά να δαμάσουν το κουρασμένο τους σώμα, αντιστέκονται στην εγκατάλειψη των δυνάμεων τους κι επιμένουν, κι ας μην ακούν τόσο καλά, κι ας μην βλέπουν τόσο καλά. Τους αρκεί που μπορούν και σκέφτονται και κυρίως που μπορούν και θυμούνται. Ο χειρότερος φόβος είναι η λησμονιά. Να μην ξεχάσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα, να μην μπορούν να αναγνωρίσουν το παιδί τους, να μην θυμούνται τον εαυτό τους.

Το καλύτερο μέρος για έναν ηλικιωμένο είναι η επαρχία, τα όμορφα χωριά μας, μικρά στολίδια, γεμάτα καθαρό αέρα, πετρόκτιστα σπίτια και περιποιημένες αυλές. Εκεί θα συναντήσεις τον παππού και τη γιαγιά, στο σοκάκι, στο παγκάκι ή στην πλατεία του χωριού, να σε καλοδεχθεί και να σε ρωτήσει ποιος είσαι κι από που έρχεσαι. Εκεί θα σου προσφέρουν καφέ ελληνικό, γλυκό του κουταλιού κι αν είσαι και τυχερός θα σε προξενέψει.

Αυτοί οι άνθρωποι κρατούν ζωντανά τα χωριουδάκια μας και τους οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ. Μία επίσκεψη στα χωριά αυτά είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε κι αν καταφέρουμε να ζωντανέψουμε και πάλι την επαρχία τότε θα έχουμε κάνει ένα μεγάλο θαύμα. Ευχή όλων μας να καταφέρουμε να γεράσουμε, με αξιοπρέπεια, με φροντίδα κι όχι εγκαταλελειμμένοι σε ένα γηροκομείο ή νοσοκομείο να περιμένουμε το θάνατο βασανιστικά.   

Καλοκαιρινές ιστορίες

 

Είναι που άλλαξε η διάθεσή μας, υποδεχόμενοι το καλοκαίρι, έστω και λίγο καθυστερημένα φέτος, και αρχίζουμε να βλέπουμε τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Μακρύς ο χειμώνας, φορτωμένος και δύσκολος, μας κάνει να διψάμε για λίγη χαλάρωση, για λίγες στιγμές ξεγνοιασιάς και ηρεμίας, μακριά από την ρουτίνα της καθημερινότητας και το άγχος των υποχρεώσεων. Αυτά άλλωστε δεν τελειώνουν ποτέ. 

Μας αρέσει να βλέπουμε τον ήλιο και να νιώθουμε τη ζεστασιά του. Μας αρέσει η θαλασσινή αύρα και ο βουνίσιος αέρας, η μαγεία των αποδράσεων και η ελευθερία του μυαλού. Το καλοκαίρι προσφέρεται για όλα αυτά. Είναι η εποχή που γράφονται οι πιο ωραίες ιστορίες. Ιστορίες στην άμμο, στην καρδιά μας ,  στο μυαλό μας ή κάπου αλλού. Άλλες θα αντέξουν στο χρόνο, άλλες θα τις σβήσει το κύμα, άλλες θα τις παρασύρει ο άνεμος. Καμία δεν θα ξεχαστεί όμως. Θα αφήσει το δικό της στίγμα, συμπληρώνοντας το παζλ με τις στιγμές της ζωής μας.  

 Για μερικούς το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για σημαντικές αλλαγές και μεγάλες αποφάσεις. Γι΄αυτούς  που το μυαλό τους διψάει για περιπέτεια και το ανήσυχο πνεύμα τους θέλει να δημιουργήσει. Οι σκέψεις μπαίνουν σε σειρά, μαζί με τους στόχους και τα ανεκπλήρωτα όνειρα  και γίνεται ένας μικρός απολογισμός όσων προηγήθηκαν. 

Υποχρεώσεις, άγχος, χαρές και λύπες, γεμάτο ασφυκτικά το πρόγραμμα της χρονιάς που πέρασε, το βάζουμε στο πάνω μέρος της ντουλάπας, μαζί με τα χειμωνιάτικα  και με ότι μας βαραίνει το μυαλό. 

Μαθητές και φοιτητές αφήνουν στην άκρη τα βιβλία και ετοιμάζονται να απολαύσουν τις καλοκαιρινές διακοπές τους . Στις παραλίες ή στην εξοχή, στις πόλεις ή στην επαρχία, σε συγγενείς ή φίλους, ο χρόνος θα περάσει γρήγορα αφήνοντας πίσω του μία γλυκιά ή ίσως και μία πικρή γεύση για κάποιους. Εργαζόμενοι που περιμένουν με αγωνία να πάρουν την πολυπόθητη καλοκαιρινή τους άδεια, να ξεθολώσει το μυαλό τους και να ξεκουραστούν σωματικά και ψυχικά. Ακόμη κι αυτοί, όμως, που δεν έχουν την δυνατότητα, οικονομικά ή πρακτικά, να απολαύσουν το καλοκαίρι τους όπως θα ήθελαν, δεν αρνούνται να τους παρασύρει η μαγεία του καλοκαιριού. Γιατί  η ζωή είναι τόσο γλυκιά που αξίζει να τη ζούμε κι ας μην είναι όπως την ονειρευόμαστε ή όπως την ποθούμε. Είναι κι αυτοί που παλεύουν να κρατηθούν στη ζωή και δεν θέλουν αυτό το καλοκαίρι να είναι το τελευταίο τους. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες της ζωής, που διψούν απεγνωσμένα για καλοκαίρια και χειμώνες και δεν το βάζουν κάτω. Θέλουν να γεμίσουν το βιβλίο της ζωής με ιστορίες, με όμορφες αναμνήσεις, με ξεχωριστές στιγμές. Αυτοί οι άνθρωποι μας δείχνουν πόση αξία έχουν όχι μόνο τα καλοκαίρια μας, αλλά όλες οι εποχές του χρόνου, η καθεμία με τη δική της αξία και ομορφιά. 

Νέες γνωριμίες, νέοι έρωτες, νέοι φίλοι, ταξίδια σε νέους προορισμούς ή σε αγαπημένα μέρη, σημαντικές επαγγελματικές αποφάσεις, πολύτιμος χρόνος με την οικογένεια και τους φίλους, γιορτές και πανηγύρια, βόλτες και ξενύχτια, όλα χωρούν στην ατζέντα του καλοκαιριού κι όλα έχουν τη δική τους χάρη. Κι αν ο χρόνος περάσει γρήγορα τότε σημαίνει ότι ήταν ευχάριστος. Θα αφήσει πίσω μία γλυκιά γεύση για τις στιγμές που απολαύσαμε και μία πικρή συνάμα, γιατί ίσως να θέλαμε λίγο ακόμη. Ίσως κάποιες στιγμές δεν θέλαμε να τελειώσουν και κάποιες άλλες να κρατούσαν παραπάνω. Όπως και να ‘χει το καλοκαίρι είναι η αγαπημένη μας εποχή. Έχει αυτή τη μοναδική ικανότητα να μας μεθάει γλυκά και να μας κάνει να το προσμένουμε με αγωνία. Καλό καλοκαίρι!!!

Ψηφιακή βαρβαρότητα

 

Κάποτε οι γονείς μας έκλειναν την τηλεόραση όταν έδειχνε βίαιο περιεχόμενο, ακόμη και κατά τη διάρκεια των δελτίων ειδήσεων, όταν μεταδίδανε ρεπορτάζ για εγκλήματα.

Σήμερα δεν μπορείς να αποτρέψεις ένα παιδί να δει και να διαβάσει με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια για αποτρόπαιες πράξεις και εγκλήματα , για τη διαστροφή του κάθε ψυχανώμαλου στην άλλη άκρη της γης. Βία που μεταδίδεται ραγδαία πλέον μέσω του διαδικτύου, κοινοποιείται από εκατομμύρια προφίλ μαζί με έναν παραλογισμό σχολιασμού από τον κάθε αναμάρτητο χρήστη του ίντερνετ, που διψά για λιθοβολισμό και λιντσάρισμα.

Ο κάθε εγκληματίας γίνεται το πρόσωπο της επικαιρότητας και τα μίντια ασχολούνται επί μέρες μαζί του, σκαλίζοντας το παρελθόν του και βγάζοντας στην επιφάνεια λεπτομέρειες της ζωής του που τους περισσότερους δεν μας ενδιαφέρουν. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι χάνεται μία ζωή , κι αυτό δεν αλλάζει.

Εγκλήματα γινόταν και πριν το διαδίκτυο εισβάλλει στη ζωή μας, απλά τότε το έγκλημα περιοριζόταν στο σύνορα του κράτους, όπου υπήρχε η τηλεοπτική κυρίως εμβέλεια. Σήμερα εξαπλώνεται παγκοσμίως σε κλάσματα του δευτερολέπτου, μαζί με τις ετυμηγορίες των δικαστών των social media.

Υπάρχει μία σύγχυση ανάμεσα στην ελευθερία της έκφρασης και στο έχω άποψη για όλα, κατηγορώ, επικρίνω και εκφράζομαι με χυδαιότητα.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ευνοούν αυτό το «παγκόσμιο κουβεντολόι», που κατά τον Ανρί – Λεβί, κανένας δεν έχει τη δικαιοδοσία να ιεραρχεί ή να διακρίνει ανάμεσα στην ευφυΐα και στο ντελίριο, στην πληροφόρηση και στις ψευδείς ειδήσεις, στην αναζήτηση της αλήθειας και το πάθος για άγνοια

Είναι φυσιολογικό ένα έγκλημα να προκαλεί  θλίψη και  θυμό, όπως και το άκουσμα ενός θανάτου να σοκάρει και να συγκλονίζει. Όμως, ο παραλογισμός που ακολουθεί μετά στους διαδικτυακούς τοίχους έχει αρχίσει να γίνεται εξίσου επικίνδυνος και ανησυχητικός. Κι επειδή το διαδίκτυο παρέχει μασημένη κι αφιλτράριστη πληροφορία και  ασκεί τεράστια επιρροή, σε βαθμό που οδηγεί πολύ συχνά σε μιμητισμό, ίσως θα έπρεπε να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε πότε πρέπει να μιλήσουμε και πότε να παραμείνουμε σιωπηλοί.